De Situatie in Ethiopië (Deel 1)

Submitted by hadrian on di, 08/16/2016 - 03:28

Introductie

Zelfs de NOS is wakker geworden tot het feit dat er een gigantische protestgolf door Ethiopië trekt. Dat is ook niet gek, aangezien er meer dan honderd mensen zijn vermoord door de Ethiopische regering. Het artikel van de NOS mist, zoals we inmiddels wel gewend zijn, elke vorm van analyse over de redenen of de achtergrond van de protesten. Er wordt alleen kort even vermeld dat er een grensconflict is tussen de Amhara en de Tigray. De situatie in Ethiopië is echter vele malen complexer, en zeker een analyse waard.

Politieke Etniciteit

Ethiopië is het enige land in Afrika wat eigenlijk nooit gekoloniseerd is geweest. Italië probeerde dit voor het eerst tijdens de wedloop om Afrika maar is destijds verslagen. Vier decennia later probeerde Mussolini het nogmaals en ditmaal, mede door het gebruik van mosterdgas, werden de Ethiopiërs overwonnen. De overlevering verteld ons dat Haile Selassie, destijds de keizer, de wereld nog waarschuwde met de profetische woorden: "vandaag zijn wij aan de beurt. Morgen zullen jullie aan de beurt zijn."

Haile Selassie werd zelf in 1974 afgezet door een militaire machtsgreep wat leidde tot de instelling van de Derg. Deze regering stond, ideologisch, in de Marxistisch-Leninistische traditie en kreeg dan ook steun vanuit de Soviet-Unie. Zoals we gewend zijn van Marxisten-Leninisten, bleek dit niets meer te zijn dan een brutale dictatuur. Toen de Soviet-Unie begon te vallen, gold dit ook voor de Derg. Een korte tijd heeft de Democratische VolksRepubliek van Ethiopië nog bestaan maar dat bleek voornamelijk een voortzetting van de Derg-heerschappij te zijn. Uiteindelijk zouden de eveneens voornamelijk Marxistisch-Leninistische rebellenlegers de bloederige burgeroorlog in Ethiopië winnen en werd de macht overgedragen aan het Tigraiaanse Volksbevrijdingsfront (TPLF). Deze organisatie is verbonden in het Ethiopische Revolutionair-Democratische Volksfront (EPRDF) en trekt tot de dag van vandaag sterk aan de touwtjes.

Ethiopië is, om veel redenen, een uniek land in Afrika. De Derg, naar aanleiding van het Stalinisme, heeft geprobeerd om Ethiopië om te vormen tot een een natie-staat. Dit was vrij uniek in de Afrikaanse context, waar veel landen juist sterk langs etnische lijnen verdeeld zijn. De EPRDF besloot daarentegen om een nieuw "experiment" te beginnen waarbij Ethiopië werd omgevormd in een federatie van etniciteiten. Het voordeel daarvan is een nieuwe ontwikkeling van etnische cultuur. Echter heeft de EPRDF de Ethiopische federatie op zulks een manier opgebouwd dat elke etniciteit een eigen afzonderlijke politieke groep is gaan vormen die vaak lijnrecht tegenover zijn komen te staan. Etniciteit is daarmee politiek geworden tot zulks een niveau dat er binnen Ethiopië zelfs een concept is ontstaan van "illegale" migratie van Ethiopiërs.

De dominantie van de TPLF betekent niet dat mensen met een Tigray identiteit het automatisch beter hebben dan mensen van de Amhara, Oromo, of andere etniciteiten. Ook de meeste Tigray worden sterk onderdrukt door de regering. Daarbij heeft de president van Ethiopië zelf een Oromo achtergrond, en als symbool van de Ethiopische regering zijn de protesten van de Oromo ook tegen hem gericht. Er zijn vanuit de protestanten ook enkele oproepen geweest naar de Tigray om met hen in opstand te komen. Tegelijkertijd wordt de dominantie van de TPLF, die etnisch verbonden is aan de Tigray, zeer sterk aan de kaak gesteld. Zo wordt er op twitter gesproken over "Tigray fascism" en een apartheidsregime.

Hoewel in het begin van de EPRDF heerschappij werd beloofd dat macht zou worden gedecentraliseerd is hier bar weinig van terecht gekomen. Zelfs waar dit gebeurt is blijft de partij diens vinger in de pap houden door adviseurs aan te stellen. Waar mensen dus aan de enige kant enige controle worden gegeven, wordt dit ze meteen door opzichters weer afgenomen. De pretenties van democratie en decentralisatie botsen hier met de realiteit van de voorhoedementaliteit van het Marxisme-Leninisme. Deze mentaliteit bestaat natuurlijk bij alle partijen.

Conclusie

De regeringsstrategie van de EPRDF heeft de solidariteit tussen de verschillende groepen in de Ethiopische samenleving over het algemeen geen goed gedaan. De Oromo en Amhara, de grootste etnische groepen in Ethiopië, hebben een geschiedenis van conflict. Ze hebben elkaar nu echter gevonden in hun oppositie tegen de regering. We kunnen alleen maar hopen dat deze nieuwgevonden solidariteit zal blijven bestaan en zich ook zal uitbreiden tot de andere bevolkingsgroepen, waaronder ook de Tigray. Er zijn verschillende eisen die worden gesteld, waaronder vrije verkiezingen. Gezien de politieke situatie die ontstaan is door bijna een kwart eeuw aan etnische politisatie is het maar de vraag of Ethiopië nog gered kan worden als eenheidsland, en of dit wel wenselijk is. Mocht dit de weg zijn die Ethiopië gaat bewandelen, dan is de nieuw-gevonden solidariteit tussen de bevolkingsgroepen absolute noodzaak, en het is altijd wenselijk.

Federalisme an sich kan een goede strategie zijn om samenwerking te bewerkstelligen tussen verschillende groepen. Federalisme werkt echter niet wanneer deze nauw gecontroleerd wordt door één partij en de vrijheid van de leden van de federatie nauwelijks tot niet gewaarborgd wordt. Het probleem voor het Ethiopische experiment met federalisme is echter breder dan alleen de dominatie van een heel land door één partij. In het volgende artikel zal ik hier op terug komen.