De Spaanse Revolutie

Submitted by hadrian on di, 07/19/2016 - 16:57

Introductie

"Het bleek, in sommige gevallen geheel, het beste ideaal ooit door de mens bedacht te realizeren en dit zal diens permanente roem zijn," zo stelde Gaston Leval. Het was, tachtig jaar geleden, al een veelbewogen week gebleken toen op zaterdag 11 juli een radiostation kort door fascisten werd bezet. De dag erna zouden de fascisten een socialistische luitenant van de politie doodschieten. Kameraden van deze luitenant 'arresteerden' vervolgens de leider van de rechtse fractie in het parlement. Ze waren wel zo vriendelijk het lichaam af te leveren bij de begraafplaats (Murray Bookchin, The Spanish Anarchists: The Heroic Years 1868-1936). Het leger was al een tijd lang bezig met het plannen van een staatsgreep. De regering werd hier zelfs nog op geattendeerd maar zijn stelden zijn volledige vertrouwen in de militaire kracht van de regering (Bookchin). Een gekke reactie, wanneer het diezelfde militaire kracht is die de staatsgreep aan het voorbereiden is.

Enfin, op de 18e verklaarde de generaals in een pronunciamento inderdaad de macht over te hebben genomen. Door heel Spanje begonnen de soldaten uit hun holen te kruipen en strategische plekken te bezetten. De militanten van de CNT en de FAI wisten echter wel waar dit op zou uitdraaien en hadden zich hier dan ook al op voorbereid. Zeker in Barcelona, het centrum van de belangrijkste industrie in Spanje, werden de soldaten begroet door arbeiderskogels. In Barcelona werden de rebellen verslagen, net als in het noorden van het Baskenland, Madrid, het grootste deel van het zuiden van Spanje, en een van de Balearische eilanden. Een heldhaftige, en helaas vaak vergeten, strijd van meer dan twee jaar barste los. Echter was dit niet louter en alleen een strijd tussen verschillende machtsbeluste dictators, er werd ook strijd geleverd door arbeiders die met elkaar hun eigen verdediging organiseerden en in het achterland alles op alles hebben gezet om een nieuwe wereld te bouwen.

Verhalen

Elke wereldgebeurtenissen kent meerdere verhalen die zich, tot op zekere hoogte, afhankelijk van elkaar afspelen. Veel van deze verhalen worden genegeerd, de geschiedenis uit geschreven, of simpelweg vergeten. Dit kan er voor zorgen dat andere verhalen vervormd geraen, iets wat vaak gebeurd bij gebeurtenissen die de dominante ideologie doen wankelen. De Spaanse Burgeroorlog is een van die gebeurtenissen en veel verhalen worden dan ook vergeten of de geschiedenis uit geschreven. Gelukkig zijn er ook geschiedkundigen die hun best hebben gedaan om deze verhalen weer naar boven te halen. Ook zijn er nog veel overlevende bronteksten en dergelijken uit die tijd waarmee deze verhalen gereconstrueerd kunnen worden. veel Zo is er het militaire verhaal, waar rekenschap gehouden moet worden met de losjes georganiseerde milities die geen officieren kende. In dat militaire verhaal zit ook het verhaal van vrouwen die naar het front zijn gereisd om naast mannen, als gelijken, te strijden en hun revolutie te maken.

Women Milicianas in the Spanish Revolution

Naast het militaire verhaal is er natuurlijk het politieke verhaal waarbij bekende cenetistas toch in de regering zijn gaan zitten in de hoop zo het militaire aspect te controleren en, daarmee, de revolutie niet te verliezen. Dit hebben ze niet zonder kritiek beiden van organisaties buiten Spanje, waaronder de AIT waar de CNT een deelfederatie van was, maar ook van cenetistas binnen Spanje. Tijdens de burgeroorlog kunnen we zien dat de CNT zich steeds meer begon te gedragen als een soort sociaal-democratische partij. De arbeiders en landarbeiders verloren, onder druk van de regeringsdeelname, dan ook steeds meer van hun verworven vrijheden. Dit leidde tot de Mei-dagen in 1937 waar de cenetistas in opstand kwamen tegen het zoveelste verlies die de regeringsdeelname voor hen betekende.

Vrijheden kunnen natuurlijk alleen beschermd worden als ze al genomen zijn, en dan komt ook het meest indrukwekkende verhaal van de Spaanse Burgeroorlog: de Spaanse Revolutie. Uit verschillende bronnen, waaronder de ooggetuigenverslagen van Emma Goldman in Spain and the World en die van Gaston Leval, komen we de meest indrukwekkende sociale en economische veranderingen tegen. Wanneer Leval het heeft over het geheel realizeren van het beste ideaal ooit bedacht dan doelt hij ongetwijfeld op de dorpen waar zelfs het geld al afgeschaft was. Deze communistisch georganiseerde dorpen bleken zeer gemakkelijk zonder geld te kunnen worden georganiseerd. Ook in Barcelona zien we bijvoorbeeld dat de cenetistas hun best deden om ervoor zorg te dragen dat iedereen voedsel had. Geld was dan nog niet afgeschaft maar - zo denken anarchisten - dat hoeft niet te betekenen dat arbeidslozen ook voedsellozen moeten zijn. In de korte tijd dat deze collectieven hebben kunnen bestaan, ze werden door de Stalinisten in het achterland en de Fascisten waar zij winst behaalden vernietigd, zijn ze een permanente bron van inspiratie geworden voor mensen over de hele wereld.

De Spaanse Burgeroorlog ontstond natuurlijk niet in vacuo. Het historische verhaal is van enorm belang. Nadat Italiƫ al gevallen was aan Mussolini, Oostenrijk aan Dollfuss, en Duitsland aan Hitler was het voor veel Spaanse arbeiders dan ook overduidelijk wat deze politieke ideologie betekenen zou in Spanje: een herhaling van de Primo de Rivera dictatuur uit de jaren twintig en de Bienio Negro parlementaire dictatuur na de verkiezingen van November 1933. In die verkiezingen wisten extreem-rechtse partijen zoals de CEDA de macht te vergaren. Die periodes betekenden extreme onderdrukking van de arbeidersbeweging waardoor het bijna onmogelijk werd om zelfs maar de kleinste loonsverhoging te eisen. De geschiedenis van de Spaanse arbeidersbeweging is gekenmerkt door langdurige economische en gewapende terreur vanuit de grootgrondbezitters en politiek, en het is deze geschiedenis die de CNT ertoe heeft geleid om actief op een revolutionaire confrontatie voor te bereiden.

Conclusie

Zo zijn er nog wel meer verhalen, bijvoorbeeld de invloed van Stalin in Spanje, de vluchtverhalen aan het eind van de oorlog, een economische analyse over de oorzaken van de legeropstand, de manier waarop Hitler en Mussolini de zwijmelende fascistenhordes in Spanje steunden, maar zeer zeker ook de invloed van de kerk. Op het kerkelijke zal ik sowieso in een vervolgartikel nog wat vertellen.

De Spaanse Burgeroorlog en Revolutie is een complex van verhalen. Het is onwaarschijnlijk dat de CNT de fascistenhordes hadden kunnen uitroeien en daarmede een vrij Spanje had kunnen bewerkstelligen. Daarvoor kregen ze helaas niet genoeg steun van arbeiders in andere landen. Desalniettemin geeft deze burgeroorlog ons wel de verhalen van de collectieven waar de belangrijkste les uit te distilleren valt: arbeiders kunnen zelf hun leefomgeving organiseren - doe het gewoon! De machthebbers blijken je immers alleen maar dwars te zitten en op te lichten, dus waarom zou je hun met ook maar enige vorm van ontzag of respect bejegenen?

Flattr this