Leven als een Vakkenvullende Loonslaaf: Week 2

Ingediend door hadrian op zo, 10/25/2015 - 14:55

De namen in dit artikel zijn gefingeerd.

Introductie

Werken in de supermarkt wordt nog vervelender wanneer je gaat nadenken over de positie van de supermarkt in het systeem. De enige rede dat de baan van de kassières bestaat is omdat het kapitalisme ze tot nu toe nodig heeft gehad. Geautomatiseerd betalen wordt steeds normaler en de kassières worden dan ook steeds vaker goedkope bewakers. De baan van het controlerende kassa-meisje (want kassières zijn over het algemeen nog steeds voornamelijk jonge vrouwen) is niet langer meer het afmaken van de transactie: het innen van het geld voor de baas in ruil voor de goederen die de klant koopt. Het controlerende kassa-meisje houdt in de gaten of klanten wel alle producten afrekent. De baan van de kassière zal, in Nederland ten minste, grotendeels verdwijnen over de komende paar jaar. Werkeloosheid zal verder groeien maar de prijzen aan de automatische kassa zullen niet dalen; alleen de winsten van de kapitalist zullen veranderen. De vakkenvuller heeft minder geluk. Hoewel de taak door robots in een robotische supermarkt zou kunnen worden gedaan verwacht ik dat mensen nog een tijdje in dit type baan zullen vastzitten. Ik heb hier vorige week al wat over gezegd maar herhaling kan, denk ik, geen kwaad: de enige rede dat deze banen bestaan is het kapitalisme, en het kapitalisme kan niet zonder deze activiteiten. Het maakt voor het kapitalisme weinig uit of het mensen of robots zijn die dit doen zolang de taken maar uitgevoerd worden. Denk het kapitalisme weg en we zien in de vrije communistische samenleving dat deze activiteiten compleet nutteloos zijn. Dat is enorm demotiverend in de baan zelf, we willen allemaal iets nuttigs doen met onze tijd. Deze tijd wordt ons echter afgenomen door de noodzaken van het kapitalisme. Laat het ons dan ook motiveren om dat kapitalisme te verwerpen.

Werktijden

Inmiddels ben ik gestopt met deze baan. Ik krijg een contract bij een andere werkgever waar ik, hopelijk, werk kan doen waar ik mij beter in kan vinden. Daarenboven werd ik te veel gedemotiveerd. Ik had deze week een aantal dagen vrij, waarom zal ik zo op terug komen, na een drukke werkweek bij de supermarkt. Ik kwam er zeer snel achter hoe oververmoeid ik was geraakt door het brutale werkritme in de supermarkt. Er zijn weinig mensen die natuurlijk op kunnen staan om zes uur, dat is iets waar we wekkers voor nodig hebben. Dit ritme houdt ook in dat we voor de keuze staan om dagelijks vroeg naar bed te gaan of mee te doen met normale avondactiviteiten tot zo'n twaalf uur waarbij we de volgende dag als een zombie over de werkvloer lopen. Ik verkies dan natuurlijk de zombie-modus op de werkdag, de baas koopt mijn tijd, niet mijn inzet en ik laat mijn sociale en culturele leven niet kapot maken door de onredelijke eisen van die baas.

Werktijden in deze supermarkt zijn een breder probleem dan alleen het vroege op staan. Ik kreeg het nieuwe rooster ter ogen. Roosters worden vaak vrij laat pas bekend gemaakt waardoor vooruitplannen van andere, leuke, dingen moeilijk is. Dit probleem met roosters is iets wat ik in elke supermarkt waar ik heb gewerkt last van had. Op het rooster stond ik in gepland om van zeven tot tien in de ochtend te werken een aantal dagen. Ik ben natuurlijk niet van plan om om zes uur op te staan en in totaal een uur te reizen voor drie magere werkuurtjes. Dat vernietigd de rest van mijn dag door me vast moe te maken met de werkdruk en voert de druk toch op om niet te laat naar bed te gaan de dag er voor. Ik heb meteen melding gemaakt hiervan bij de manager. Hij confronteerde mij heel snel met wat ik natuurlijk al wist: ik ben hem niets waard. Zijn argumenten voor dit soort onwerkbare roosterpraktijken zijn 'het belang van de winkel' omdat er op sommige dagen meer vracht zou zijn. Waarom dat vereist dat er mensen maar voor drie uur worden opgeroepen kon hij niet goed uitleggen. Hij stelde dat dit te maken had met de zuivel waar vanaf een bepaalde tijd aan moet worden begonnen maar dit is natuurlijk klinklare onzin. De supermarkt heeft een koeling in het (veel te kleine) magazijn die, in principe, de gehele dag dicht is tenzij je er iets in zet of uit haalt. Al met al is er dus geen rationeel argument gekomen, of te verzinnen, waar dit 'belang van de winkel' op is gebaseerd. Het komt er simpelweg op neer dat de managers het makkelijker vinden en de werknemers het maar moeten slikken of anders 'vinden ze iemand anders waar ze betere arbeidersvoorwaarden mee kunnen afsluiten.' Daar zit natuurlijk meteen de kern van het probleem van de vakkenvullers in de strijd: het industriële reserveleger is groot. Er zijn genoeg werkelozen, en die willen graag werken, om mij zeer snel te vervangen. De baan heeft bijna geen leercurve, na drie vulshifts ken je je gang wel, en het aannemen van een nieuwe werknemer is dus een minieme investering. Hier moet, wanneer we aan de strijd gaan denken, dan ook rekening mee worden gehouden.

Leugens en Bedrog

Een compañero van mij heeft wat gezondheidsproblemen en ik was van plan deze compañero op te zoeken om wat steun te bieden. Hiertoe moest ik deze week op een werkdag dan ook echt om drie uur, een uur na de geroosterde tijd, vertrekken. De vulshifts in deze supermarkten werken als volgt: eerst worden alle gangen gedaan tot ongeveer tien uur. Op dat moment zijn de zuivel en overige gekoelde producten afgeleverd en worden de vullers overgeheveld naar deze taken. Hier zit geen vaste deadline op zoals bij de gewone gangen maar je mag pas vertrekken als je taken klaar zijn. De deadline wordt dan dus gesteld door je roostertijd, waar je toch wel mee wordt geacht klaar te zijn, en je eigen wens om nog dingen te kunnen doen de rest van de dag. De dynamiek van deze deadline maakt het maken van verdere afspraken op de dag dan ook moeilijk. Ik was, hoewel ik mijn best deed niet te snel te werken, als eerste met mijn gangen klaar en werd op de zuivel gezet. Een taak die ik, als veganist zijnde, niet prettig vindt. Elk pak melk wat door mijn handen vloeit herinnert mij aan alle problematiek rond dierenwelzijn en het milieu die in dat pak melk zit. Enfin, het is beter dan de kippenhartjes bij de vleesafdeling.

Aan het begin van de dag had ik al kenbaar gemaakt dat ik om drie uur uiterlijk zou vertrekken in verband met mijn eerdere afspraken. De supermarkt kampt al een tijdje met vakkenvullers die de tijd niet nemen om, zoals het heet, te fifo-vullen. Fifo-vullen, voor mensen die deze term nog nooit gehoord hebben, betekent dat de nieuwste producten achteraan worden gezet. Dit is natuurlijk begrijpelijk aangezien het product-derving verlaagt. Zuivel gaat niet langer dan een tot twee weken, afhankelijk van het product, mee en we vullen wanneer de vakken nog niet leeg zijn. De tijdsdruk die vast zit aan de vultaak maakt dat niet iedereen de moeite neemt om goed te fifo-vullen. Vijftig pakken melk van anderhalve liter uit het schap halen, sorteren op datum, tellen zodat je niet te veel van de nieuwste erbij zet, en terugplaatsen kost simpelweg veel tijd. Daarnaast, hoe graag de winkelmanagers ook zeggen dat het 'onze winkel' is, voelen wij die bezittelijke relatie met de winkel niet. Ik zie het, tijdens het werk, als de winkel van de manager. Enfin, ik werd verteld door Joop, de teamleider, dat hij gisteren nog twee werknemers had laten werken tot vier uur omdat ze niet hadden ge-fifo-vuld. Dit was natuurlijk een duidelijk dreigement: "fifo-vullen of je kan niet je compañero bezoeken." Dat dreigement deed mijn bloed al verhitten maar echte woede kwam pas nadat ik elke vijf minuten producten die over-datum waren, en achteraan stonden, heb kunnen weggooien. Het is natuurlijk fijn te weten dat dit de winst voor de baas verlaagd maar het maakte mij wel snel duidelijk dat dit dreigement ook nog eens gebaseerd was op gebakken lucht.

Deze teamleider, Joop, zou je kunnen zien als de sadistische politie-agent in het team. De man die, onder bescherming van de collegas, nog even een extra trap in je buik geeft terwijl je al op straat ligt.

Surveillance

Dat supermarkten vrijwel allemaal cameras inzetten om de klant te bespieden 'voor hun eigen veiligheid,' waar wij natuurlijk allemaal weten dat het systeem er is om diefstal te proberen tegen te gaan, is iedereen bekend. Als het je niet is opgevallen, loop maar eens een winkel binnen en tel de cameras. De supermarkt waar ik in heb gestaan heeft net een nieuw camerasysteem in de winkel opgehangen en probeert hier een competitie aan te gaan met Station Rotterdam. Het grappige is dat, voor zo ver ik weet, alleen de managers naar deze cameras loeren. Als die managers dus in de winkel zelf zijn, of gewoon niet aanwezig zijn, dan is er geen actieve camera-surveillance.

De camera-surveillance in de supermarkt geeft echter ook druk op de werkvloer. Zo zeggen collegas al tegen elkaar dat de managers op de cameras naar de vulploeg kijken om te controleren of deze hun werk wel doen volgens hun standaarden (fifo-vullen, snel genoeg, zonder afleiding van elkaar). De cameras zijn dan ook aanwezig in de kantine waar collegas hun zuurverdiende rust van maximaal vijfenveertig minuten per werkdag kunnen nemen. Zelfs daar mogen wij ons niet bevrijd voelen van het alomziende oog van de manager. Zelfs daar moeten wij ons schikken naar hun wensen.

Klasse op de Werkvloer

Werken is voor iedereen vervelend. Hoe verder aan de onderkant zit hoe meer mensen denken je te kunnen vertellen wat je moet doen. Dit wordt bijgestaan door de politie op straat, de politie op de werkvloer, en de politie in ons hoofd. Het wordt ook bijgestaan door het idee van "klimmen." Er zijn, in de supermarkt, werknemers van verschillende leeftijden en opleidingsniveaus. Er zijn betrekkelijk veel jonge mensen waarvan veel een beroepsopleiding doen. Deze mensen weten dat ze aan de onderkant zitten en weten dat het management op ze kotst. Ze weten ook dat dit in elke baan die ze onder dit mensonterende kapitalistische systeem gaan krijgen zo zal zijn. Hoe hoog ze ook proberen te klimmen, de kans om zichzelf te ontplooien wordt ze van elke kant ontzegd. Een van de arbeiders die al langer in deze supermarkt werkt, Nadir, is het toonbeeld van een cynische arbeider. Hij maakt regelmatig opmerkingen zoals: 'het management geeft niets om je' en 'ze zuigen je hier alleen maar uit.' Hij weet precies hoe het werkt en hij weet dat hij binnen dit systeem vast zit aan banen zoals deze. Of hij zich bewust is dat dit systeem niet in stand hoeft te worden gehouden weet ik niet.

Naast de mensen in de beroepsopleiding zijn er ook de mensen die een universitaire opleiding kunnen doen maar hier mee zijn gestopt. Mijn ervaring met een van hen was dat hij de meest reactionaire persoon was in de hele vulploeg juist omdat hij nog van plan is een opleiding te gaan doen. Hiermee denkt hij dan ook een belang te hebben in dit systeem. Hij kan, met een universitaire opleiding, waarschijnlijk een baan krijgen die vele malen beter betaald en minder onderdrukkend aanvoelt dan de vakkenvuller. Dit was de enige collega in de vulploeg die ik een absurditeit heb horen aanhalen over zijn positie vis-à-vis de managerscultuur: 'ik vindt het fijn als iemand anders mij verteld wat ik moet doen en ik het dan doe.' Zijn meningen en sociale positie lijken het voor hem irrelevant te maken om tegen het kapitalisme te ageren. Hij denkt immers een goed-betaalde baan te gaan krijgen over een aantal jaar na een universitaire studie. Misschien dat hij wakker wordt wanneer hij met torenhoge schulden wordt opgestapeld of wanneer hij er achter komt dat hij nog steeds uitgeknepen wordt in het wetenschappelijke bedrijfsleven.

Als jij ervaringen over werk in de supermarkt wil delen, dan kun je mij een e-mail sturen: h...@hadrianf.eu

Flattr this